ӨМНӨГОВЬ АЙМГИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ХУРАЛ

Өмнөговь аймгийн тухай

2014-08-19 12:44
Засаг захиргааны нэгж:

Өмнөговь  аймаг нь 165,0 мянган хавтгай дөрвөлжин километр нутаг дэвсгэртэй, 15 сум, 58 багтай. Аймгийн төв Даланзадгад хот.

Хүн ам:

Өмнөговь аймаг 2016 оны эцэст 63661 хүн амтай болж 2015 оны эцсийн хүн амын мэдээнээс 3.4 хувиар буюу 2121 хүнээр өслөө. Нийт хүн амын 50.2 хувь буюу 31960 эрэгтэйчүүд, 49.8 хувь буюу 31701 эмэгтэйчүүд эзлэж байна. Нийт хүн амын 39 хувийг Даланзадгад сумын төв, 21.4 хувийг Гурвантэс, Ханбогд, Цогтцэций сумдын төвд суурьшиж байна. Хөдөлмөр эрхлэх насаар нь ангилвал 32 хувийг 0-15 насны хүүхэд, 62 хувийг 16-59 насны, 6 хувийг 60-с дээш насны хүн ам эзэлж байна. Өрхийн тоо 20669 болж өмнөх оноос 675 өрхөөр буюу 3.4 хувиар өссөн дүнтэй байна.

Газар нутаг:

Өмнөговь аймаг нь Монгол улсын хамгийн өмнөд хэсэгт оршдог бөгөөд урд талаараа БНХАУ-тай, баруун талаараа Баянхонгор, баруун хойд хэсгээр Өвөрхангай, хойд талаараа Дундговь, зүүн талаараа Дорноговь аймгуудтай тус тус хиллэн оршино.

Аймгийн төв Даланзадгад хот нь Улаанбаатар хотоос 560 км зайтай. Монгол улсын хэмжээнд хамгийн том 165,0 мянган кв.км нутаг дэвсгэртэй ба хүн амын суурьшил сийрэг  3,4 квадрат километр нутагт 1 хүн, 13,2 квадрат километр нутагт 1 өрх ноогдон хүн ам суурьшиж байна.

Хөдөө аж ахуй:

2016 оны эцэст 5647 малчин өрх байгаа нь өнгөрсөн оноос 230 өрхөөр өссөн байна. Аймгийн хэмжээнд 376-н мянгат малчинтай болсон байна. Хамгийн олон малтай сумаар Номгон 262296, Ханхонгор 204635, Гурвантэс сум 181562, Баяндалай 180270, Булган 165837 толгой мал тус тус тоолуулсан байна. Малын таван төрлөөр нь авч үзвэл тэмээгээр Ханбогд сум 25644, адуугаар Манлай сум 10269, үхрээр Ханбогд сум 4368, хониор Ханхонгор сум 55416, ямаагаар Номгон сум 206735 толгойгоор тус тус тэргүүлж байна. Ханбогд сум нь тэмээн сүргээрээ аймагтаа болон улсад тэргүүлж байна. 2016 онд нийт мал 2313963 толгой болсон нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 258.2 мянган толгойгоор таван төрөл дээрээ өссөн үзүүлэлттэй байна. Үүнээс тэмээ 11909, адуу 11128, үхэр 3496, хонь 73897, ямаа 157768 толгойгоор тус тус өсчээ.

Боловсрол

Аймгийн хэмжээгээр 2016-2017 оны хичээлийн жилд ерөнхий боловсролын төрийн хэвшлийн 21 сургууль үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд 413 бүлэгтөдрийнангийн11392 сурагчид хамрагдан суралцаж байна. Нийт суралцагчдын хүйсийн харьцаа эмэгтэй 50.9, эрэгтэй 49.1 байна. Өдрийн ангийн суралцагчидтай төрийн хэвшлийн сургуулиас хамгийн олон суралцагчидтай сургууль Даланзадгад сумын 1-р бүрэн дунд сургууль 1926, хамгийн цөөн суралцагчидтай сургууль Хүрмэн сумын ЕБС 148 суралцагчидтай байна. Энэ хичээлийн жилд аймгийн хэмжээнд 20 дотуур байранд1001 хүүхэд амьдарч байгаагийн54.2 хувийг эмэгтэй сурагчид эзэлж байна. Төрийн хэвшлийн ерөнхий боловсролын сургуульд 1010 ажиллагчид ажиллаж байгаагийн 59.9 хувь нь буюу 605 багш ажиллаж байна. Сургуулийн өмнөх боловсрол олгох 27 төрийн өмчийн цэцэрлэгийн нийт 148 бүлэгт 4806 хүүхэд хүмүүжиж байна.Үүний 0.7 хувь буюу 35 хүүхэд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд байна. Энэ хичээлийн жилд СӨБ-д 575 ажиллагчид ажиллаж байгаагийн 28.7 хувь нь буюу 165үндсэн багш ажиллаж байгаагаас 96.7 хувийг эмэгтэй багш нар эзэлж байна. 2016-2017 оны хичээлийн жилд Политехникийн коллеж-д 732 суралцагсад суралцаж байгаагийн 37.7 хувь нь эмэгтэй суралцагчид байна. Нийт суралцагчдын 19.7 хувь буюу 144 хүүхэд төгсөх ангийн суралцагчид байна. Энэ хичээлийн жилд 73 багш, ажилчид ажиллаж байгаагийн 49 буюу 67.1 хувийг багш эзэлж байна.

Эрүүл мэнд

Аймгийн хэмжээгээр эрүүл мэндийн байгууллага 84 ажиллаж байгаагаас улсын төсвийн эмнэлэг 21, өрхийн эмнэлэг 4, цэргийн ангийн 3 эмнэлэг, хувийн эмнэлэг 23, эмийн сан 33 тус тус ажиллаж байна. Эрүүл мэндийн салбарт 182 их эмч, 363 дунд мэргэжилтэн ажиллаж байна. Өмнөговь аймгийн нийгэм эдийн засгийн байдал 2016 он 5 2016 оны эхний 12 сарын байдлаар аймгийн хэмжээгээр 1401 эх амаржиж, 320 хүн нас барсан нь урьд оны мөн үеэс төрөлт 7.2 хувиар, нас баралт 2.1 хувиар тус тус буурсан үзүүлэлттэй байна. Аймгийн хэмжээнд оны эхний 12 сарын байдлаар 0-1 насны хүүхдийн эндэгдэл 27 гарсан нь өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 8.0 хувиар, 1- 5 насны хүүхдийн эндэгдэл 7гарсан нь өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 40.0 хувиар тус тус өссөн байна. Аймгийн хэмжээнд нийт халдварт өвчин 997гарсаны 77.4хувийг хурц халдварт өвчин эзэлж байгаа бөгөөд сумдаар авч үзвэл Даланзадгад, Ханбогд сумдад өндөр үзүүлэлттэй байна.


Уул уурхай:

Өмнөговь аймагт 12 төрлийн ашигт малтмалын 71 орд, 185 орчим илрэл тэмдэглэгджээ. Орон нутагт ашигт малтмалын хайгуул судалгаа, олборлолтын үйл ажиллагаа явуулах хөрөнгө оруулагчдын тоо 1997 оноос хойш тасралтгүй өссөөр ирсэн. 2012 оны байдлаар тус аймгийн нутаг дэвсгэрт ашигт малтмалын 520 тусгай зөвшөөрөл олгогдсоноос 57 нь ашиглалтын, 463 нь хайгуулын зөвшөөрөл байгаа ба эдгээрийг 186 гаруй аж ахуй нэгж эзэмшиж байна.

 
Таван толгойн нүүрсний уурхай нь Өмнөговь аймгийн төв Даланзадгад хотоос зүүн тийш 100 км-т Цогтцэций сумын төвөөс баруун урагш 18 км-т, Улаанбаатараас 540 км-т оршдог. УИХ-аас уг ордыг стратегийн ач холбогдол бүхий ордоор тогтоосон.


            Нүүрсний нийт нөөц нь 6.4 тэрбум тонн
Коксждог сайн чанарын нүүрс бөгөөд илчлэг нь: 7760-8120 ккал/кг


            Уг ордыг "Таван толгой" ХК 1966 оноос эхлэн одоог хүртэл олборлолт хийж байгаа ба тус уурхайгаас сүүлийн 4 жилд буюу 2003 онд 38.5 мян.тн, 2004 онд 64.2 мян.тн, 2005 онд 404.6 мян.тн, 2006 онд 787.1 мянган тн нүүрс олборлож борлуулсан байна.


“Таван толгой" ХК-ийн 51 хувь нь орон нутгийн өмч бөгөөд 49 хувь нь хувь нийлүүлэгчдийн өмч юм.


            Нарийн сухайтын нүүрсний уурхай нь Монгол улсын Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын нутагт Даланзадгад хотоос баруун урагш 296 км, Улаанбаатараас 850 км, Гурвантэс сумаас 24 км-т, "Шивээ хүрэн" хилийн боомтоос 40 км оршино. УИХ-аас уг ордыг стратегийн ач холбогдол бүхий ордоор тогтоосон.


Нүүрсний нийт нөөц нь: 130 сая тонн

Нүүрсний илчлэг нь: 6645 ккал/кг

          Анх 2003 оны 03-р сараас Монгол-БНХАУ-ын 50, 50 хувийн хөрөнгө оруулалттай "Чинхуа-МАК-Нарийн сухайт" ХХК олборлож эхэлсэн байна. Тус компани нь 2005 оны 7-р сарын 4-ны өдрөөс эхлэн 2015 оны 7-р сарын 4-ны өдрийг хүртэл 10 жилийн хугацаатай Тогтвортой байдлын гэрээг Засгийн газартай байгуулан ажиллаж байна. Тус компани нь 2003 оноос 70 га талбайд олборлолт хийж, 3.8 сая тн нүүрс экспортлоод байна.


          Оюу толгойн зэс, алтны орд нь Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутагт байрших бөгөөд аймгийн төв Даланзадгад хотоос 240 км-т Ханбогд сумын төвөөс баруун урагш 45 км-т, Улаанбаатараас 600 км-т оршдог.


            Тус ордын нөөц нь 26 сая тн зэс, 1000 тонн алтны нөөцтэй нь тогтоогдоод байна.


            Тус ордын хүдрийн нөөц нь 2.31 тэрбум тн бөгөөд үүнээс зэсийн агуулга нь 1.16%, алтны агуулга нь 0.35 г/тн байна. УИХ-аас уг ордыг мөн л стратегийн ач холбогдол бүхий ордоор тогтоосон

 

Уур амьсгал:

Байгаль цаг уурын хувьд эрс тэс эх газрын уур амьсгалтай, өвөлдөө -20-30 градус хүртэл хүйтэрдэг, дулааны улиралд халуун нь 30-38 градус, салхины хурд 5-15 м/сек,  заримдаа 34-45 м/сек хүрдэг,

 

Аялал жуулчлал:

-         Аймгийн төвөөс баруун зүгт 220 км Сэврэй сумын нутагт 800 м өндөр, 150 км үргэлжилсэн Хонгорын голын үзэсгэлэнт элсэн уул,

-         Монгол улсын алдарт 33 говийн нэг хэсэг болох хэдэн арван км өргөн Галба, Борзон, Зээмэг, Заг сүүжийн алдарт их говиуд,

-      50-120 сая жилийн тэртээ амьдарч байсан эртний үлэг гүрвэлийн чулуужсан яс, өндөг, чулуужсан мод зэрэг палентологийн олдворууд олдсон Булган сумын нутагт байдаг  Баян заг

-         Дэлхийд ховорт тооцогдох Нэмэгт, хэрмэн цав, Шаригийн ганга, Бүгийн цав, зэрэг байгалийн тогтоц бүхий үзэсгэлэнт газрууд, онгон зэрлэг байгаль,

-          Хутагт Данзанравжаагийн байгуулсан  энергийн төв болох Дэмчогийн хийд

-          Аймгийн хамгийн баруун сум болох Гурвантэс сумын нутагт байдаг Хэрмэн цав

-          Аймгийн  хамгийн зүүн сум болох Манлай сумын нутагт байдаг үлэг гүрвэлийн чулуужсан мөр

-        Дэлхийд ховордсон ан амьтан, ховор төрлийн ургамлаараа гадаадын жуулчин, аялагчдын сонирхлыг ихээхэн  татаж байна.



2014-08-19 12:44



Дэд ангилал

  • ӨНӨӨДӨР:
  • 28
  • НИЙТ:
  • 210 085
Сумдууд